نقره یکی از قدیمیترین و زیباترین فلزاتی است که در صنایع زینتی، هنری و حتی تجهیزات صنعتی نقش مهمی دارد. اما این فلز درخشان همانقدر که جذاب است، در برابر برخی واکنشهای شیمیایی و الکتروشیمیایی حساس بوده و بهمرور دچار تیرگی میشود. بسیاری تصور میکنند این تیرگی صرفاً اکسید شدن است، درحالیکه بخش مهمی از آن به خوردگی گالوانیکی و بخش دیگر به تشکیل سولفید نقره مربوط است.
چطور این پدیده روی نقره اثر میگذارد؟
نقره در سری گالوانیکی نسبتاً نجیب است، اما:
1. تماس با فلزات دیگر
2. رطوبت، عرق دست، آب شور یا آلودگی هوا
باعث ایجاد یک واکنش الکتروشیمیایی میشود که روند تیرگی را سرعت میبخشد.
اما علت اصلی سیاه شدن نقره واکنش آن با گوگرد هواست. هوا حاوی مقدار کمی سولفید هیدروژن و ترکیبات گوگرددار است. نقره با این ترکیبات واکنش داده و لایه نقره سولفید (Ag₂S) تشکیل میدهد؛ مادهای تیره که سطح فلز را مات میکند.
یکی از موارد استفاده ی خوردگی گالوانیکی تمیز کردن ظروف نقره ای خانگی است،بیشتر ظروف نقره ای توسط مالش یک جسم ساینده تمیز می گردند،این کار علاوه بر به هدر دادن نقره در مورد پوشش های نقره ای زیان آور است،چون باعث از بین رفتن پوشش می گردد.
بیشتر لکه های موجود در ظروف نقره ای بواسطه ی سولفید نقره است ، یک روش الکترو شیمیایی ساده مشتمل بر قرار دادن نقره در ظروف آلومینیومی محتوی آب و جوش شیرین(از کلرید سدیم نباید استفاده شود)می باشد، جریان الکتریکی بوجود آمده در اثر تماس نقره و آلومینیوم باعث احیا سولفید نقره به نقره می گردد.در این حالت نقره جدا نمی گردد.
در انتها ظرف را در آب گرم و صابون می شویند و ابکشی میکنند،سطح به دست آمده به خوبیه سطح پولیش شده نیست ولی از سایش و خراشیدن نقره و اسیب رسیدن به اپراتور جلوگیری می کند.
به صورت تیتر وار:
روشهای مطمئن و استاندارد تمیزکاری نقره
هدف از تمیزکاری، حذف لایه سولفید بدون آسیب به سطح اصلی فلز است.
✔️ ۱. تمیزکاری الکتروشیمیایی با آلومینیوم (بهترین روش خانگی)
این روش هم مؤثر است و هم غیرسایشی.
مراحل:
1. ظرف غیر فلزی را از آب داغ پر کنید.
2. کف ظرف فویل آلومینیومی بگذارید.
3. یک قاشق جوش شیرین یا نمک اضافه کنید.
4. قطعه نقره را در تماس با فویل قرار دهید.
5. پس از چند دقیقه لایه سولفید به نقره فلزی تبدیل میشود.
6. شستوشو و خشک کنید.
این یک واکنش گالوانیکی کنترلشده است و سطح را نمیسابد.
روشهای اشتباه که باید از آنها دوری کنید
استفاده از خمیر دندانهای ساینده
پولیشهای صنعتی که سطح فلز را میتراشند
سفیدکنندهها و مواد شیمیایی قوی
هرگونه سایش شدید که باعث نازک شدن نقره میشود
استفاده ی همزمان از تمیز کننده های آلتراسونیک باعث افزایش کیفیت و سرعت کار می گردد ولی تجهیزات مذکور همواره در دسترس نمی باشند.
گاهی اوقات در فروشگاه ها یک فلز جادوئی عرضه میشود که همین کار را میکند،بر طبق دستور العمل داده شده،فلز جادوئی را بایستی به ظروف نقره ای متصل نموده و در یک ظرف لعابی حاوی محلول جوش شیرین قرار داد.فلز جادوئی در حقیقت یک قطعه آلومینیوم یا منیزیم است.
جمعبندی
خوردگی گالوانیکی و واکنش نقره با ترکیبات گوگرددار، دو عامل اصلی تیرگی سطح نقره هستند. با شناخت این فرآیندها و اجرای روشهای درست تمیزکاری، میتوان براقیت اولیه نقره را بدون آسیب حفظ کرد. استفاده از روشهای الکتروشیمیایی کنترلشده، محلولهای تخصصی و نگهداری اصولی، بهترین راهحلهای علمی و ایمن محسوب میشوند.
